Kategoria: Pomorski Przegląd Gospodarczy

---

Badania i raport zrealizowano w ramach naboru o objęcie wsparciem z Planu Rozwojowego dotyczącego realizacji projektu w ramach naboru Inwestycji A.3.1.1 pt. „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” nr umowy o objęcie wsparciem KPO/22/LLL/U/0013.

---

Wstęp

Innowacyjność regionów coraz silniej decyduje o ich długofalowej zdolności rozwojowej. W warunkach przyspieszonych zmian technologicznych, transformacji energetycznej, presji demograficznej oraz rosnącej konkurencji o talenty, kapitał i inwestycje przewagi regionalne nie wynikają już wyłącznie z tradycyjnych czynników wzrostu. Coraz większe znaczenie mają: zdolność do tworzenia i wdrażania nowych rozwiązań, jakość lokalnego ekosystemu gospodarczego, współpraca nauki z biznesem, kompetencje mieszkańców oraz otwartość społeczno-kulturowa. 

Z tej perspektywy szczególnego znaczenia nabiera ocena pozycji Pomorza na tle innych polskich województw. Region należy do grona najbardziej rozwiniętych i najbardziej konkurencyjnych w kraju, jednak sama wysoka pozycja gospodarcza nie przesądza jeszcze o trwałości jego przewag. Kluczowe staje się pytanie, w jakim stopniu Pomorze potrafi przekształcać swoje zasoby, instytucje i potencjał gospodarczy w realną zdolność do generowania innowacji oraz ich skutecznego wykorzystywania w gospodarce.

Temu służy kolejna edycja badania „Analiza mocnych i słabych stron Pomorza w zakresie innowacyjności (analiza porównawcza na tle pozostałych polskich województw) 2026”. Pozwala ono określić poziom innowacyjności województwa pomorskiego, wskazać jego mocne i słabe strony, a także porównać je z pozostałymi regionami Polski. Analiza obejmuje zarówno czynniki wejściowe, takie jak zasoby ludzkie, nakłady na działalność badawczo-rozwojową czy jakość ekosystemu gospodarczego, jak również efekty działalności innowacyjnej, w tym aktywność patentową oraz zdolność przedsiębiorstw do komercjalizacji nowych rozwiązań.

Niniejsze badanie ma również wymiar porównawczy. Zestawienie wyników z jego wcześniejszymi edycjami (z 2024 oraz 2025 r.) umożliwia ocenę, czy pozycja Pomorza ma charakter stabilny, czy też ulega istotnym przesunięciom. Jest to szczególnie istotne, ponieważ innowacyjność regionu kształtuje się w długim okresie, a jej poziom zależy zarówno od bieżącej aktywności przedsiębiorstw i uczelni, jak i od skumulowanych przez lata zasobów, specjalizacji oraz sieci współpracy.

Wnioski przedstawione w raporcie mają więc służyć nie tylko opisowi aktualnej pozycji województwa pomorskiego, lecz także lepszemu zrozumieniu mechanizmów, które tę pozycję wzmacniają lub ograniczają. „Analiza mocnych i słabych stron Pomorza w zakresie innowacyjności (analiza porównawcza na tle pozostałych polskich województw) 2026” stanowi tym samym narzędzie diagnozy regionalnego potencjału rozwojowego oraz punkt wyjścia do dalszej refleksji nad kierunkami polityki innowacyjnej regionu.

…

---

---

---

Badania i raport zrealizowano w ramach naboru o objęcie wsparciem z Planu Rozwojowego dotyczącego realizacji projektu w ramach naboru Inwestycji A.3.1.1 pt. „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” nr umowy o objęcie wsparciem KPO/22/LLL/U/0013.

---

Wstęp

W ostatnich dwóch dekadach Polska stała się jednym z najważniejszych europejskich ośrodków lokowania nowoczesnych usług biznesowych. Początkowo jej przewagi opierały się w dużej mierze na relatywnie niskich kosztach pracy i dostępności dobrze wykształconych kadr. Obecnie jednak coraz większe znaczenie mają czynniki jakościowe: specjalizacja kompetencji, potencjał akademicki, dostępność nowoczesnej powierzchni biurowej, jakość życia, atrakcyjność miejsca, stabilność otoczenia społeczno-gospodarczego, dostęp do zielonej energii oraz zdolność regionów do przyciągania i zatrzymywania wysoko wykwalifikowanych pracowników.

Przemiany zachodzące w sektorze nowoczesnych usług przesuwają punkt ciężkości w ocenie atrakcyjności inwestycyjnej regionów z prostych przewag kosztowych na szerszy zestaw uwarunkowań rozwojowych. Znaczenie zyskuje zdolność regionu do zaoferowania odpowiednio wykwalifikowanych zasobów pracy, rozwiniętej infrastruktury, korzystnych warunków środowiskowych, dobrej dostępności komunikacyjnej oraz otoczenia sprzyjającego działalności o wysokiej wartości dodanej. Dotyczy to zwłaszcza tych procesów, które wymagają zaawansowanych kompetencji cyfrowych, technologicznych, finansowych lub badawczo-analitycznych.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera ocena realnej pozycji konkurencyjnej województwa pomorskiego. Pomorze, z Trójmiastem jako głównym ośrodkiem metropolitalnym, od wielu lat wzmacnia swoją pozycję jako lokalizacja atrakcyjna dla działalności usługowej, technologicznej i biznesowej. Region łączy rozwijający się rynek pracy, zaplecze akademickie nowoczesną infrastrukturę biurową, wysoką jakość życia, walory środowiskowe oraz rosnący potencjał w zakresie zielonej energii. Jednocześnie funkcjonuje w warunkach silnej konkurencji ze strony regionów, w których znajdują się największe polskie metropolie, w szczególności Warszawa, Kraków, Wrocław, Katowice i Poznań.

Celem niniejszej analizy jest określenie mocnych i słabych stron Pomorza w zakresie nowoczesnych usług oraz porównanie atrakcyjności inwestycyjnej województwa pomorskiego z pozostałymi polskimi województwami. Jej wyniki pozwalają wskazać pozycję Pomorza na tle innych regionów, określić obszary jego przewag konkurencyjnych oraz zidentyfikować te czynniki, które mogą ograniczać dalszy rozwój sektora nowoczesnych usług. Wnioski płynące z badania mogą stanowić punkt odniesienia dla działań samorządu regionalnego, instytucji otoczenia biznesu, uczelni oraz innych podmiotów zaangażowanych w kształtowanie warunków rozwoju gospodarczego województwa pomorskiego.

…

---

---

---

Badania i raport zrealizowano w ramach naboru o objęcie wsparciem z Planu Rozwojowego dotyczącego realizacji projektu w ramach naboru Inwestycji A.3.1.1 pt. „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” nr umowy o objęcie wsparciem KPO/22/LLL/U/0013. 

---

Wstęp

Współczesny przemysł w krajach rozwiniętych znajduje się w fazie głębokiej transformacji, której główne kierunki wyznaczają: postęp technologiczny, cyfryzacja procesów produkcyjnych oraz rosnące znaczenie celów klimatycznych i środowiskowych. Proces ten wpisuje się w szersze przemiany gospodarki europejskiej, w której coraz większą rolę odgrywają technologie cyfrowe, działalność badawczo-rozwojowa oraz rozwój niskoemisyjnych źródeł energii. W konsekwencji zmienia się zarówno sposób funkcjonowania przedsiębiorstw przemysłowych, jak i zestaw czynników determinujących lokalizację nowych inwestycji produkcyjnych. 

Transformacja ta prowadzi do stopniowego przechodzenia od tradycyjnego modelu działalności przemysłowej – opartego przede wszystkim na dostępności surowców, relatywnie niskich kosztach pracy oraz podstawowej infrastrukturze transportowej – do modelu, w którym kluczowe znaczenie mają zasoby wiedzy, potencjał innowacyjny, dostępność wysoko wykwalifikowanych kadr oraz możliwość wykorzystania czystych źródeł energii. 

Zmiany te są dodatkowo wzmacniane przez ewolucję polityki przemysłowej Unii Europejskiej. W odpowiedzi na rosnącą konkurencję technologiczną ze strony Stanów Zjednoczonych i Azji, a także doświadczenia związane z zakłóceniami globalnych łańcuchów dostaw, UE podejmuje działania ukierunkowane na wzmacnianie własnej bazy produkcyjnej oraz rozwój strategicznych sektorów gospodarki. Wśród kluczowych obszarów wskazywanych w dokumentach strategicznych, takich jak m.in. Digitalising the Energy System Action Plan (2022), European Chips Act (2023), AI Act (2024), znajdują się m.in. półprzewodniki, technologie cyfrowe, sztuczna inteligencja, energetyka odnawialna oraz przemysł związany z transformacją energetyczną. Działania te sprzyjają procesom częściowej regionalizacji produkcji oraz zwiększają znaczenie lokalnych uwarunkowań rozwojowych dla decyzji inwestycyjnych przedsiębiorstw. 

Jednym z najważniejszych nowych uwarunkowań rozwoju przemysłu staje się dostępność zielonej energii. Wprowadzenie ambitnych celów klimatycznych, rozwój regulacji dotyczących raportowania śladu węglowego oraz rosnąca presja inwestorów, instytucji finansowych i partnerów biznesowych na ograniczanie emisji gazów cieplarnianych powodują, że przedsiębiorstwa przemysłowe coraz częściej uwzględniają dostęp do energii ze źródeł odnawialnych w procesach decyzyjnych dotyczących lokalizacji działalności. Należy się spodziewać, że znaczenie tego czynnika będzie w nadchodzących latach dalej rosło. 

Równolegle obserwowane są zmiany w strukturze zapotrzebowania na zasoby pracy w sektorze przemysłowym. Nowoczesna działalność produkcyjna coraz częściej wymaga kompetencji związanych z automatyzacją, robotyzacją, analizą danych, technologiami informacyjno-komunikacyjnymi czy zaawansowaną inżynierią procesową. Oznacza to, że atrakcyjność inwestycyjna regionów zależy nie tylko od prostej dostępności zasobów pracy, lecz także od ich jakości (struktury kwalifikacyjnej). W tym kontekście istotnego znaczenia nabiera również szeroko rozumiana jakość życia, wpływająca na zdolność regionów do przyciągania i zatrzymywania wysoko wykwalifikowanych pracowników. 

Jednocześnie warto podkreślić, że zmieniające się uwarunkowania funkcjonowania przemysłu nie prowadzą do całkowitego zniwelowania znaczenia tradycyjnych czynników lokalizacji działalności produkcyjnej. Nadal istotną rolę odgrywają takie elementy, jak koszty pracy, dostępność infrastruktury transportowej, poziom rozwoju gospodarczego regionu czy dostępność terenów inwestycyjnych przygotowanych pod działalność przemysłową. W praktyce decyzje lokalizacyjne przedsiębiorstw mają charakter wieloczynnikowy i wynikają z kombinacji różnych uwarunkowań ekonomicznych, infrastrukturalnych, społecznych oraz środowiskowych. 

Zmiany struktury czynników lokalizacji działalności przemysłowej mogą prowadzić do przekształceń przestrzennego układu konkurencyjności regionów – część z nich może wzmacniać swoją pozycję w rywalizacji o lokalizację nowych inwestycji przemysłowych, podczas gdy inne mogą doświadczać spadku atrakcyjności inwestycyjnej. Jak na tle zmieniających się uwarunkowań rozwoju przemysłu prezentuje się województwo pomorskie? W jakim stopniu kombinacja czynników lokalizacji występujących w regionie odpowiada potrzebom przedsiębiorstw reprezentujących szeroko rozumiany sektor nowoczesnego przemysłu? Jak zmieniła się pozycja Pomorza w krajowym układzie konkurencyjności regionów w ostatnich latach oraz które województwa można dziś uznać za jego najważniejszych konkurentów w rywalizacji o lokalizację nowych inwestycji przemysłowych? 

…

---

---

---

Badania i raport zrealizowano w ramach naboru o objęcie wsparciem z Planu Rozwojowego dotyczącego realizacji projektu w ramach naboru Inwestycji A.3.1.1 pt. „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” nr umowy o objęcie wsparciem KPO/22/LLL/U/0013. 

---

Najważniejsze wnioski

• Barometr Koniunktury Pomorza osiągnął poziom -2,8 pkt., co oznacza wyraźne pogorszenie nastrojów przedsiębiorców oraz przerwanie trwającej w latach 2022–2024 względnej stabilizacji koniunktury w regionie.
• Saldo handlu zagranicznego wyraźnie wzrosło i pozostało dodatnie (+487 mln euro), głównie dzięki szybszemu wzrostowi eksportu niż importu, co wskazuje na poprawę konkurencyjności części branż przemysłowych i przetwórczych.
• Wzrost stopy bezrobocia do 5,3 proc. w województwie pomorskim ma w dużej mierze charakter statystyczny i wynika ze zmian w zasadach rejestracji bezrobotnych; w ujęciu realnym sytuacja na rynku pracy nie uległa istotnym zmianom.
• Liderem pomorskiego eksportu w 2025 r. została grupa maszyn i urządzeń elektrycznych, która wyprzedziła dotychczas dominującą grupę statków.

…

---

Badania i raport zrealizowano w ramach naboru o objęcie wsparciem z Planu Rozwojowego dotyczącego realizacji projektu w ramach naboru Inwestycji A.3.1.1 pt. „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” nr umowy o objęcie wsparciem KPO/22/LLL/U/0013.

---

Najważniejsze wnioski

• Barometr Koniunktury Pomorza najniższy od pięciu lat.
• Nastroje przedsiębiorców w 5 z 7 badanych sektorów pomorskiej gospodarki gorsze niż przeciętnie w kraju – po raz pierwszy od I kwartału 2020 r.
• Saldo handlu zagranicznego powyżej zera czwarty kwartał z rzędu – po raz pierwszy w historii tego badania (od 2019 r.).
• Wyraźne zbliżenie Norwegii do liderujących Chin w strukturze kierunkowej pomorskiego importu – za sprawą grupy paliw.

---

---

Badania i raport zrealizowano w ramach naboru o objęcie wsparciem z Planu Rozwojowego dotyczącego realizacji projektu w ramach naboru Inwestycji A.3.1.1 pt. „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” nr umowy o objęcie wsparciem KPO/22/LLL/U/0013. 

---

Wstęp

Dynamiczne przeobrażenia gospodarki światowej – przyspieszona cyfryzacja, rozwój sztucznej inteligencji, zielona transformacja energetyczna oraz zmiany demograficzne – sprawiają, że jakość kapitału ludzkiego staje się jednym z kluczowych zasobów rozwojowych regionów. 

Coraz większego znaczenia nabiera nie tylko poziom formalnej edukacji, lecz także zdolność regionalnych społeczności do adaptowania się do warunków trwałej niepewności, tworzenia innowacji oraz współpracy w złożonym, wielokulturowym otoczeniu. W takich warunkach edukacja i kompetencje przestają być jedynie domeną polityki społecznej – stają się fundamentem konkurencyjności gospodarczej, spójności społecznej oraz odporności na kryzysy. 

Województwo pomorskie należy do grona regionów, które w minionych latach podchodziły do swojego rozwoju w sposób perspektywiczny, konsekwentnie budując go w oparciu o sektor usług wiedzochłonnych, zieloną energetykę oraz nowoczesne technologie. Dodatkowo Pomorze nie od dziś umiejętnie wykorzystuje atuty swojego położenia, inwestując we wsparcie sektorów związanych z gospodarką morską. Rzeczywistość głębokich globalnych zmian oraz – trwających równolegle – ogólnoświatowych kryzysów wymaga jednak stałego monitorowania, na ile system edukacji oraz struktura kompetencji mieszkańców nadążają za tempem zmian cywilizacyjnych i potrzebami rynku pracy. Odpowiedzią na tę potrzebę jest „Analiza mocnych i słabych stron Pomorza w zakresie edukacyjno-kompetencyjnym, z uwzględnieniem potrzeb rynku pracy (analiza porównawcza na tle pozostałych polskich województw)” – narzędzie diagnostyczne pozwalające syntetycznie ocenić zarówno jakość edukacji, jak i stopień rozwoju kluczowych kompetencji przyszłości w układzie regionalnym. 

Badanie obejmuje 11 grup czynników – 4 związane z obszarem edukacji oraz 7 dotyczących kompetencji – od efektywności i powszechności kształcenia, przez przedsiębiorczość, kompetencje cyfrowe, współpracę i innowacyjność, po świadomość ekologiczną oraz zdolność funkcjonowania w środowisku międzykulturowym. Łączna ocena województw opiera się w 65 proc. na czynnikach edukacyjnych oraz w 35 proc. na kompetencyjnych, co odzwierciedla znaczenie systemu edukacji jako głównego „generatora” przyszłych zasobów kompetencyjnych. 

Tegoroczna edycja „Barometru IBnGR” poświęconego edukacji i kompetencjom stanowi kontynuację badań zapoczątkowanych w 2024 roku¹, co pozwala nie tylko porównać województwo pomorskie z innymi regionami kraju, lecz także uchwycić dynamikę zmian – w tym wzmocnienia i osłabienia poszczególnych obszarów. Analiza pokazuje, że Pomorze utrzymuje pozycję w krajowej czołówce, jednak jego przewagi nie są już tak wyraźne jak rok wcześniej, a rozkład mocnych, przeciętnych i słabych stron staje się bardziej zróżnicowany. W ramach niniejszego badania podjęto próbę nie tylko wskazania powyższych zmian, ale również odpowiedzi na pytanie z czego one wynikają i czy należy je traktować jako symptomy spowolnienia rozwojowego Pomorza. Celem niniejszej analizy jest również przedstawienie aktualnego miejsca województwa pomorskiego na mapie edukacyjno-kompetencyjnej Polski oraz wskazanie kluczowych wyzwań i potencjałów rozwojowych w perspektywie najbliższych lat. 

¹ Barometr Edukacyjno-Kompetencyjny Pomorza 2024, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Gdańsk 2024, [dostęp online]

…

---

---